Siteye Giriş-Kayıt

Hesabınız ile giriş yapın veya kayıt olarak şifre edinin.



Kelimeler

Ara.24 Pirokinesis
Ağu.02 Cadı Tahta
Ağu.02 Zombi
Ağu.02 Zener Kartları
Ağu.02 Yoga ( Yoga )

Ayın Evreleri

İstatistikler

Üye Sayımız : 14490
Makale sayısı : 269
Web Bağlantıları : 51
İçerik Tıklama : 2052879
Designed by:

Tüm Site İçeriği » Sinir Sistemi Bilimi » Anatomi ve Fizyoloji


Sinir Hücresi: Yapısal ve İşlevsel Kısımlar PDF Yazdır e-Posta
Sultan Tarlacı tarafından yazıldı.   
Pazartesi, 18 Şubat 2013 12:08
3.7/5 (3 oy)

Anne karnında 12. gün dolaylarında şekillenmeye başlayan beynimiz, doğumda 350–400 gram ağırlığındadır. Bu dönemde ileriki hayatımızda taşıyacağımız sinir hücrelerinin (nöronlar) tümü hazır olarak bulunur. Nöronlar dıştan gelen uyarılarla adeta bilgi bombardımanına tutularak, yeni bağlantılar ve sinirsel ağlar oluşturur. Diğer kuyruksuz memelilerden farklı olarak, doğum sonrası beyin gelişimin büyük kısmı gerçekleşir ve dört yaşına ulaştığımızda beynimiz yaklaşık 4 kat büyüyerek erişkin ağırlığına ulaşır.

 

Beynimiz, kemik korumalı kafatası içinde yaklaşık 1300–1400 gr ağırlığındadır. Bu ağırlık, toplam vücut ağırlığımızın yaklaşık %2,33’ünü oluşturur. Buna rağmen beynimiz dinlenme halinde vücuttaki enerji tüketiminin %20’sinden sorumludur. Kalbin her atımında pompaladığı kanın %15-20’sini kullanır. Bu dakikada yaklaşık 750 ml kana karşılık gelir.

 

 

Tablo. Sinir sisteminin farklı seviyelerdeki yapısı ve sıradüzeni.

Kültürel/Sosyal yapı

Organizma

Organlar

Beyin

Beyin kabuğu

Beyin sapı yaşatkan bölgeleri

Sinir hücreleri ağları

Sinir hücreleri=nöronlar

Hücreler arası bağlantı bölgeleri: sinapslar

Dikensi çıkıntılar

Hücre iskeleti/hücre içi sıvısı

Hücre zarı proteinleri

Mikrotübüller

Protein yapı değişiklikleri

Aminoasitler

Ribonükleik asitler

Sinir ileticileri/nörotransmitterler

Hidrofobik paketler

Moleküller

van der Waals kuvvetleri

Elektron yerleşimleri

Kuantum mekaniği kuralları

Atom altı parçacıklar: leptonlar, kuarklar

 

Sinir sisteminin esas temel yapı elemanı sinir hücreleri ve glia hücrelerdir. Sinir hücreleri beyinde ağırlıklı olarak beyin kabuğu kısmına yerleşiktir. Kabuğun kalınlığı 1,5 ile 4,5 mm arasında değişir. Kabuk beyine giden oksijenin %94’ünü kullanmasına rağmen, toplam beyin ağırlığının %40’ini oluşturur. Geri kalan oksijeni (%6) ise beynin ağırlığının %64’ünü oluşturan ak madde dediğimiz bölge kullanır. Ak madde sinir hücrelerinin ana uzantıları olan aksonlar tarafından oluşturulur. Sinir hücrelerine ilave olarak, beyinde destek hücreleri bulunur. Sayıları sinir hücrelerinin 10–15 katıdır. Beyin kabuğu hemen her bölgede kıvrımlar gösterir ve düz bir yüzey değildir. Bu kıvrılmalarla, daha az hacme daha büyük yüzey alanı sıkıştırılır. Beynimizin kıvrımlı kabuğu açılıp düzleştirilip yayılırsa, alanı yaklaşık 2200–2400 cm2’yi kaplar.[1] Bu kabukta yer alan her bir sinir hücresi ortalama 1000 ile 10 bin adet diğer sinir hücreleri ile bağlantı noktasına sahiptir (sinapslar). Bu bağlantı noktaları birbirine yakınlaşma yerleridir ve tam olarak iki hücre birbirine dokunmaz. Hücresel bağlantı aralıkları yaklaşık 10-20 nm kadardır (hücre zarı kalınlığı 5 nm). Genelde bağlantı noktaları dendrit denilen uzantılar üzerinde yer alır. Beyindeki dendrit denilen çıkıntıların toplam hücreler arası birleşme (sinaptik yüzey) alanı 222.000 mikron karedir (µ2).

Küçük beyin olarak adlandırılan beyincik ise, yeni doğan döneminde 21 gram iken erişkin bir insanda 150 gr ağırlığa ulaşır. Ana hücresi Purkinje adlı hücrelerdir. Beyincik, yaklaşık 15-26 milyon Purkinje hücresi içerir. Bu hücrelerin her biri 200 binin üzerinde başka hücre ile bağlantı yapar.

 

 

 

Şekil. Bir sinir hücresinin (nöron) temel yapısal kısımları görülmektedir. Temel olarak sinir hücresi, gövde, dendrit uzantıları, ana uzantı olan akson ve akson sonlanmalarından oluşur. Akson sonlanmaları, diğer bir hücredeki dendrit uzantıları üzerinde bağlantı (sinaps) yapar.

 

Sinir Hücreleri (Nöronlar)

Nöronlar işlevsel ve yapısal birimlerdir. Tüm nöronlar temelde birbirine benzer, aynı temel yapıdadırlar. Ancak, şekil ve büyüklükleri, yerleşimleri ve işlevlerine göre büyük farklılıklar gösterirler. Bir sinir hücresi diğer hücreler gibi bir gövdeden oluşur. Ancak, sinir hücreleri diğer hücrelerden farklı olarak yapısal ve işlevsel olarak farklılık gösteren kısımlar içerir. Bunlar sinir hücresinin ana uzantısı akson, gövde kısmının küçük ve ince dallanmaları olan dendritlerdir. Tüm bu yapılar hücre gövdesinde olduğu gibi bir hücresel zarla çevrilidir.



[1] Shepherd GM. Neurobiology, 3rd edn. New York: Oxford University Press. 1994.

Son Güncelleme: Cumartesi, 23 Şubat 2013 14:05